تبلیغات
آموزگار مطالعات اجتماعی - «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»
آموزگار مطالعات اجتماعی
 
تاریخ : دوشنبه 26 آبان 1393 | نویسنده : شهناز نادری
در جریان نهضت انقلاب اسلامی از ۱۹ دی ۱۳۵۶ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ شعارهای زیادی مطرح شد كه مهمترین، تأثیرگذارترین و ماندگارترین آن شعار استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی است. 

«استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» از شعارهای اصلی انقلاب اسلامی ایران بود كه نشانه های آن نه تنها در مقدمه قانون اساسی بلكه در اصول مختلف آن دیده می شود. به اعتقاد كارشناسان،شعار مذكور عصاره آرمان مبارزان انقلاب اسلامی است و ماهیت انقلاب را تشكیل می دهد و ساختار سیاسی جمهوری اسلامی به مقدار زیادی متاثر از شعار مذكور است. 

** استقلال

اولین واژه شعار یاد شده استقلال است. دخالت های مكرر دولت های استعماری روس و انگلیس در امور داخلی ایران در دوره قاجار و پهلوی اول و سپس دخالت آشكار ایالات متحده آمریكا در امور داخلی ایران در دوره پهلوی دوم موجب شد، قطع دست اجانب از امور كشور و رسیدن به استقلال واقعی به آرمان مبارزان نهضت مشروطیت و انقلاب اسلامی تبدیل شود. 

منظور از استقلال سیاسی آن است كه یك كشور از جهت مدیریت سیاسی تابع یا متاثر از كشور دیگر نباشد. در این مفهوم استقلال و حاكمیت خارجی ادامه و مكمل حاكمیت داخلی است كه به موجب آن دولت انحصارا ابتكار تعیین سرنوشت كشور را بدون دخالت سایر دولت ها داراست. 


حاكمیت خارجی دولت - كشور مستلزم نفی هرگونه تبعیت یا وابستگی آن كشور در برابر دولت های خارجی است. دولت - كشور دارای حاكمیت خارجی در روابط متقابل خود در سطح بین الملل با دولت - كشورهای دیگر كاملا برابر است و به عنوان یك شخصیت حقوقی مستقل و برابر با دولت های دیگر رفتار می كند. اصل احترام به حاكمیت ملی كشورها اصلی است كه درحقوق بین الملل پذیرفته شده و در اسناد بین المللی نیز مورد تایید كشورها قرار گرفته است.در بند ۴ منشور ملل متحد آمده، كلیه اعضاء در روابط بین المللی خود از تهدید به زور یا استفاده از آن بر ضد تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر كشوری خودداری خواهند نمود. 
** آزادی 

دومین واژه شعار مذكور آزادی است،كه یكی از مهمترین خواسته های مردم ایران در یك قرن اخیر بوده است و در جریان نهضت مشروطیت و نهضت ملی شدن صنعت نفت نیز مطرح شد و درجریان پیروزی انقلاب اسلامی مردم با صدای رساتری آزادی و رهایی از بند نظام استبدادی را فریاد زدند. آزادی حقی است كه به موجب آن افراد بتوانند استعدادها و توانایی های طبیعی و خدادادی خود را به كار اندازند، مشروط بر آنكه آسیب یا زیانی به دیگران وارد نسازند. آزادی در اسلام به معنای آزادی از هر قید و بند و از هر عبودیتی به جز عبودیت برای خدای سبحان است. 

** استقلال و آزادی در قانون اساسی جمهوری اسلامی 

قانون اساسی جمهوری اسلامی در اصول متعددی به جایگاه رفیع استقلال و آزادی اشاره دارد. 'طرد كامل استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب' و 'تقویت‏ كامل‏ بنیه‏ دفاع‏ ملی‏ از طریق‏ آموزش‏ نظامی‏ عمومی‏ برای‏ حفظ استقلال‏ و تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ اسلامی‏ كشور' به عنوان یكی از برنامه های سیاسی دولت در قانون اساسی آمده است. (بند ۵ و ۱۱ اصل سوم) 

اصل نهم قانون اساسی نیز استقلال و آزادی را لازم و ملزوم یكدیگر دانسته و اجازه نمی دهد فرد یا گروهی به نام آزادی به استقلال كشور لطمه وارد كند یا برعكس به نام حفظ استقلال، آزادی های مشروع را سلب كند. 

در اصل نهم قانون اساسی چنین آمده است: «در جمهوری اسلامی ایران، آزادی و استقلال و وحدت و تمامیت ارضی كشور از یكدیگر تفكیك ناپذیرند و حفظ آن ها وظیفه دولت و آحاد ملت است. هیچ فرد یا گروه یا مقامی حق ندارد به نام استفاده از آزادی، به استقلال سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و تمامیت ارضی ایران كمترین خدشه ای وارد كند...»

در فصل سوم قانون اساسی اصول ۱۹ تا ۴۲ حقوق ملت درجلوه های مختلف بیان شده و آزادی افراد تا آن حد كه به حقوق و آزادی دیگران و ارزش های جامعه ضرری نرساند وسیعا مورد تأكید قرار گرفته است. استقلال بدون آزادی، دوام نخواهد داشت و آزادی بدون استقلال، نیز بردگی و وابستگی است و این هر دو، تنها در سایه وحدت و حفظ تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران،قابل دفاع و حمایت است. 

** جمهوری اسلامی 

عبارت جمهوری اسلامی كه جزیی از شعار مذكور می باشد نیز یكی از مهمترین خواسته های مردم در جریان پیروزی انقلاب اسلامی بوده كه این خواسته،بعدها در جریان تعیین نظام سیاسی جایگزین رژیم سلطنتی در ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ مورد تایید اكثریت ملت قرار گرفت. 

جمهوری بیانگر شكل حكومت است كه آن را از نظام های سلطنتی و جمهوری های ظاهری متمایز می سازد و بیانگر نقش مردم در تعیین زمامداران می باشد. 

واژه اسلامی نیز نظام سیاسی ایران را از سایر نظام های جمهوری رایج درجهان متمایز می سازد. اسلامی بودن نظام به معنای حاكمیت ارزش های اسلامی برتمامی امور كشور است و ولی فقیه، ولایت امر و امامت امت را برعهده می گیرد. 

در باره اسلامی بودن امور در جمهوری اسلامی در اصل‏۴ قانون اساسی آمده است: «كلیه‏ قوانین‏ و مقررات‏ مدنی‏، جزایی‏، مالی‏، اقتصادی‏، اداری‏، فرهنگی‏، نظامی‏، سیاسی‏ و غیر اینها باید بر اساس‏ موازین‏ اسلامی‏ باشد. این‏ اصل‏ بر اطلاق‏ با عموم‏ همه‏ اصول‏ قانون‏ اساسی‏ و قوانین‏ و مقررات‏ دیگر حاكم‏ است‏ و تشخیص‏ این‏ امر برعهده‏ فقها شورای‏ نگهبان‏ است‏.»

همچنین براساس اصل ۵۷ قانون اساسی قوای‏ حاكم‏ در جمهور اسلامی‏ ایران عبارتند از: قوهء مقننه، قوهء مجریه، قوهء قضائیه كه زیر نظر ولایت مطلقه ی امر و امامت امت برطبق اصول آینده ی این قانون اعمال میگردند.این قوا مستقل از یكدیگرند. 

امام خمینی (ره) رهبر و بنیانگذار جمهوری اسلامی نیز قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در پاسخ به سوال خبرنگار فاینشنال تایم انگلیس كه پرسید، دنیای غرب شناخت صحیحی از حكومت اسلامی شما ندارد، فرمودند: «ما خواستار جمهوری اسلامی می باشیم. جمهوری، فرم و شكل حكومت را تشكیل می دهد و اسلامی یعنی محتوای آن فرم ، كه قوانین الهی است.» در اصل اول قانون اساسی جمهوری اسلامی در باره نوع حكومت كشور آمده است: «حكومت‏ ایران‏ جمهوری‏ اسلامی‏ است‏ كه‏ ملت‏ ایران‏، بر اساس‏ اعتقاد دیرینه‏ اش‏ به‏ حكومت‏ حق‏ و عدل‏ قرآن‏، در پی‏ انقلاب‏ پیروزمند خود به‏ رهبری‏ مرجع عالیقدر تقلید آیت‏ الله‏ العظمی‏ امام‏ خمینی‏، در همه‏ پرسی‏ دهم‏ و یازدهم‏ فروردین‏ ماه‏ یكهزار و سیصد و پنجاه‏ و هشت‏ هجری‏ شمسی‏ ... با اكثریت‏ ۲ / ۹۸ درصد كلیه‏ كسانی‏ كه‏ حق‏ رای‏ داشتند، به‏ آن‏ رای‏ مثبت‏ داد.» 

در اصل ۴ قانون اساسی نقش محوری مردم در نظام جمهوری اسلامی و انتخاب زمامدران توسط آنان مورد تاكید قرار گرفته است: «درجمهوری‏ اسلامی‏ ایران‏ امور كشور باید به‏ اتكا آرا عمومی‏ اداره‏ شود، از راه‏ انتخابات‏، انتخاب‏ رییس‏ جمهور، نمایندگان‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏، اعضای‏ شوراها و نظایر اینها، یا از راه‏ همه‏ پرسی‏ در مواردی‏ كه‏ در اصول‏ دیگر این‏ قانون‏ معین‏ می‏ گردد.» بنابراین می توان گفت: شعار استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی یكی از مهمترین شعارهایی است كه در جریان پیروزی انقلاب اسلامی مطرح شده و با قرار گرفتن در اصول مختلف قانون اساسی به یكی از مهمترین و ماندگارترین شعارهای انقلاب تبدیل شد. در واقع این شعار ماهیت انقلاب و روح حاكم بر قانون اساسی جمهوری اسلامی است و در یك جمله می توان گفت: نظام جمهوری اسلامی تبلور شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» است. 


VPN setup

قالب وبلاگ

دانلود رایگان